Vaxtastýringarkerfi Seðlabankans (fyrsti hluti)

Á alþjóðlegum fjármálamörkuðum, SeðlabankinnPantaVaxtastýringarkerfi Bandaríkjanna hefur alltaf verið í brennidepli. Til að skilja þetta kerfi til fulls er nauðsynlegt að einbeita sér ekki aðeins að núverandi virkni þess heldur einnig að fara yfir sögulega þróun þess. Í fyrri hluta þessarar greinar verður fjallað um vaxtakerfi Seðlabankans fyrir fjármálakreppuna árið 2008 og lagt grunninn að síðari greiningu.

Yfirlit yfir vaxtakerfiskerfið

Fyrir upphaf fjármálakreppunnar árið 2008 tóku seðlabankar í þróuðum löndum, sérstaklega í Evrópu og Bandaríkjunum, almennt upp vaxtagangakerfi til að stjórna markaðsvöxtum. Kjarni þessa kerfis er að setja efri og neðri mörk fyrir vexti og tryggja að markaðsvextir sveiflist innan þessa bils. Vaxtagangakerfið jafnar ekki aðeins væntingar markaðarins heldur eykur einnig...ÞESSIgagnsæi og fyrirsjáanleika peningastefnunnar og þar með aukið skilvirkni hennar.

Ítarleg skoðun á vaxtastýringarkerfi Seðlabankans (fyrsti hluti)

Nánar tiltekið eru efri mörk vaxtagangsins venjulega ákvörðuð af hæstu vöxtum sem seðlabankinn lánar bönkum, sem endurspeglar oft kostnað banka við að taka lán frá seðlabankanum. Neðri mörkin eru ákvörðuð af vöxtum sem seðlabankinn greiðir af umframforða sem bankar leggja inn. Þessir tveir vextir mynda bilið þar sem markaðsvextir sveiflast, sem gerir það erfitt fyrir markaðsvexti að fara yfir þetta bil.

Ef við tökum Seðlabanka Evrópu (ECB) sem dæmi, þá er vaxtakerfi hans dæmigerðara, þar sem efri mörkin eru jaðarvextir útlána og neðri mörkin eru innlánsvextir. Þegar markaðsvextir nálgast efri mörkin eru bankar líklegri til að taka lán frá seðlabankanum; öfugt, þegar markaðsvextir nálgast neðri mörkin kjósa bankar að leggja fé sitt inn hjá seðlabankanum. Þetta fyrirkomulag heldur markaðsvöxtum innan stöðugs bils, sem dregur úr tíðni og umfangi inngripa seðlabankans.

Vaxtastýringarkerfi Seðlabankans fyrir árið 2008

Fyrir fjármálakreppuna árið 2008 voru vextir Seðlabankans aðalverkfæri Seðlabankans til að stjórna markaði. Vextirnir endurspegla kostnað við lántökur milli banka yfir nótt og eru mikilvægur mælikvarði á lausafjárstöðu millibanka. Með því að aðlaga þessa vexti gæti Seðlabankinn haft áhrif á fjármögnunarkostnað banka og þar með óbeint haft áhrif á heildar efnahagsstarfsemi eins og neyslu,fjárfesting, og efnahagsvöxt.

Það er vert að taka fram að vaxtakerfi Seðlabankans á þeim tíma hafði ákveðna einstaka eiginleika samanborið við önnur lönd. Efri vextirnir voru afsláttarvextir, sem eru þeir vextir sem Seðlabankinn lánar bönkum með. Hins vegar, ólíkt dæmigerðu vaxtakerfi, setti Seðlabankinn ekki skýr neðri vexti þar sem hann greiddi ekki vexti af bankaforða. Þetta þýddi í orði kveðnu að neðri vextirnir voru nálægt núlli.

Þrátt fyrir þetta gat Seðlabankinn enn stjórnað markaðsvöxtum með markaðsaðgerðum á opnum markaði, þ.e. með kaupum og sölu á ríkisverðbréfum, og tryggt að markaðsvextir sveifluðust í kringum vaxtamarkmið Seðlabankans. Árangur markaðsaðgerða á opnum markaði fólst í tiltölulega litlum umfangi bankaforða sem Seðlabankinn hafði á þeim tíma, sem gerði banka líklegri til að leita til Seðlabankans á tímum lausafjárþröngs og þar með tryggt virkni efri mörka vaxta.

Breytingar eftir fjármálakreppuna 2008

Fjármálakreppan árið 2008 hafði djúpstæð áhrif á alþjóðlega fjármálakerfið og leiddi til verulegra breytinga á vaxtastýringarkerfi Seðlabankans. Til að bregðast við kreppunni innleiddi Seðlabankinn ekki aðeins umfangsmiklar magnbundnar aðgerðir til að draga úr vöxtum heldur kynnti hann einnig til sögunnar vexti af umframforða (IOER). Þetta nýja tól breytti eðli og umfangi forða sem bankar geymdu hjá Seðlabankanum.

Fyrir fjármálakreppuna voru bankaforði Seðlabankans um 10 milljarðar Bandaríkjadala, en í byrjun árs 2009 hafði þessi stærð aukist í 800 milljarða Bandaríkjadala. Jafnvel tveimur árum eftir að Seðlabankinn hóf að hækka vexti og minnka efnahagsreikning sinn, var forðastaðan enn há, eða 3 billjónir Bandaríkjadala. Þessi breyting jók ekki aðeins getu Seðlabankans til að stjórna markaðsvöxtum heldur breytti einnig verulega starfsháttum hans.

Með því að innleiða IOER (Investment Overflow) gat Seðlabankinn (Seðlabankinn) stjórnað markaðsvöxtum á skilvirkari hátt án tíðra markaðsaðgerða. Þessi nýja vaxtagangurskerfi fól í sér afsláttargluggann sem efri mörk og IOER sem neðri mörk, sem myndaði stöðugri vaxtaramma.

Niðurstaða

Í stuttu máli má segja að vaxtakerfi Seðlabankans fyrir fjármálakreppuna árið 2008, þótt það væri tiltölulega einfalt, var mjög árangursríkt við markaðsaðstæður þess tíma. Við upphaf fjármálakreppunnar var Seðlabankinn knúinn til að aðlaga rekstrartæki sín og kynna ný vaxtatæki til að takast á við síbreytilegt markaðsumhverfi. Skilningur á þróun þessa kerfis hjálpar okkur ekki aðeins að skilja peningastefnu Seðlabankans betur heldur veitir einnig mikilvægar heimildir til að greina framtíðarstefnu efnahagsstefnu.